مواد اولیه و شیمیایی
مواد اولیه و مواد شیمیایی، پایه و اساس هرنوع فعالیت تولیدی و صنعتی را تشکیل میدهند. این مواد بهعنوان خوراک خطوط تولید مورد مصرف قرار میگیرند و بسته به نوع کارخانه، فرآیند تولید و محصولات نهایی، تنوع بالایی دارند. انتخاب صحیح و کیفیت مواد اولیه نقش تعیینکنندهای در بهرهوری، کیفیت محصول نهایی و هزینههای تولید دارد.
تعریف مواد اولیه و شیمیایی
- مواد اولیه: موادی هستند که بهصورت مستقیم یا پس از انجام فرآیندهای آمادهسازی وارد چرخه تولید میشوند. این مواد شامل مواد طبیعی (مانند سنگ معدن، محصولات کشاورزی، چوب…) و مواد فرآوریشده (مانند فولاد، آرد، الیاف…) هستند.
- مواد شیمیایی صنعتی: این دسته شامل ترکیبات معدنی و آلی است که در صنایع مختلف کاربرد دارند، مانند اسیدها، بازها، حلالها، نمکها، افزودنیها، مواد خام پلیمری و… .
انواع مواد اولیه و شیمیایی در کارخانجات
تنوع و دستهبندی این مواد بسیار زیاد است، اما عمدتاً به گروههای زیر تقسیم میشوند:
-
مواد خام معدنی
- سنگآهن، زغالسنگ، مس، بوکسیت، آهک، سیلیس و …
- مصرف: صنعت فولاد، سیمان، شیشهسازی، سرامیک و …
-
مواد خام آلی/کشاورزی
- گندم، ذرت، پنبه، کنجالهها، روغنهای گیاهی، قند نیشکر، چوب و …
- مصرف: صنایع غذایی، خوراک دام، نساجی، کاغذ و…
-
مواد پتروشیمی و مشتقات نفتی
- اتیلن، پروپیلن، انواع رزینها و پلیمرها (مانند پلیاتیلن، پلیپروپیلن، پلیاستایرن و …)، پارافین، روغن صنعتی
- مصرف: پلاستیکسازی، لاستیک و تایر، عایقها، رنگ و پوشش
-
مواد شیمیایی پایه
- اسیدها (اسید سولفوریک، اسید کلریدریک، فسفریک و …)، بازها (سود پرک یا سدیم هیدروکسید، آمونیاک)، نمکهای معدنی (نیتراتها، فسفاتها)، کربناتها و …
- مصرف: صنایع شوینده، رنگ و رزین، کودشیمیایی، تصفیه آب، متالورژی
-
حلالها و مواد افزودنی
- متانول، اتانول، استون، تولوئن، اتیل استات، روغنهای خاص، انواع رنگدانهها و مواد افزودنی
- مصرف: داروسازی، رنگ و پوشش، شیمی آلی، آرایشی و بهداشتی
-
مواد کمکی فرآیندی
- کاتالیزورها، پایدارکنندهها، نرمکنندهها، عوامل بازدارنده خوردگی، مواد پرکننده و روانکنندهها
- مصرف: صنایع پالایشگاهی، پلیمری و…
-
مواد بستهبندی و کمکی
- کارتن، پلیاتیلن، ظروف، فیلمهای پلاستیکی، انواع چسب، گازهای صنعتی (N₂, O₂, CO₂)
- مصرف: صنایع غذایی، دارویی، بستهبندی و سایر صنایع
نقش و اهمیت مواد اولیه شیمیایی در تولید
- تعیین کیفیت محصول نهایی: ناخالصی یا کیفیت پایین مواد اولیه میتواند به مشکلات جدی در تولید و کاهش کیفیت محصول منجر شود.
- بهینهسازی قیمت تمامشده: انتخاب تأمینکننده مناسب و فرآیند مدیریت هزینه خرید مواد اولیه تأثیر قابل توجهی روی قیمت محصول نهایی دارد.
- یافتن جایگزین مناسب: در شرایط محدودیت واردات یا تحریم، بعضی مواد بایستی از منابع جایگزین داخلی یا ترکیبات مشابه استفاده شوند.
- ایمنی و شرایط نگهداری: ذخیرهسازی مواد شیمیایی مطابق با استاندارد ایمنی الزامی است تا خطر حریق، نشت یا واکنش ناخواسته کاهش یابد.
عوامل کلیدی در تأمین و مصرف مواد اولیه و شیمیایی در کارخانجات
- انتخاب تأمینکننده مطمئن: شناسایی شرکتهای داخلی و خارجی معتبر و همکاری با آنها.
- حملونقل و انبارش ایمن: رعایت اصول جابجایی مواد شیمیایی با راهنمای MSDS هر ماده و محیط نگهداری مناسب (دمای کنترل شده، تهویه، عدم تماس با نور/رطوبت)
- کنترل کیفی: انجام آنالیزهای آزمایشگاهی هنگام خرید و مصرف جهت تطابق با استاندارد
- توجه به قوانین و مقررات: رعایت الزامات واردات، مقررات زیستمحیطی و گواهینامههای مورد نیاز
جهان هستی بر پایه ی مواد شیمیایی و عناصر سازنده های ریز و درشت میباشد.بیش از 101عنصر در طبیعیت و در جدول شیمیایی یافت شده و همه ی محصولات و حتی خود طبیعت هم از این عناصر تشکیل شده است.امروزه با توجه به شناخت گشترده از این عناصر انسان ها به خصوص شمیدان ها توانسته اند محصولات بسیار زیادی را تولید نمایید که زنجیره ی غذایی انسان ها را تشکیل میدهد.
مواد اولیه و مواد شیمیایی
اگر به گذشته دقت نمایید متوجه میشوید مواد غذایی زیادی یافت نمیشد یا محصولات صیفی جات برای مدت طولانی نمیتوانست دوام بیاورد و فورا خراب میشد.اما امروزه با افزایش دانش در مورد مواد شیمیایی طوری شده که حتی میوه جات تا چند سال قابلیت ماندگاری را دارد.
عرضهکننده مواد اولیه و شیمیایی برای کارخانجات
بر فرض مثال دیگر برای طعمدار کردن خشکبار از نمک و آبلیمو کمک نمیگیرند به جای این مواد از سیتریک اسید یا دیگر اسانس های شیمیایی استفاده میکنند.
👇👇👇برای عضویت در کانال تلگرامی مواد شیمیایی کوشا تامین قره داغ دکمه زیر را بزنید .👇👇👇
بدون دیدگاه