تفاله ی چغندر در جیره ی خوراک دام

تفاله ی چغندر

در فرآیند تولید شکر، پس از آنکه قند و عصاره‌ی شیرین از چغندر گرفته می‌شود، ماده‌ای باقی می‌ماند که به آن تفاله چغندر (Sugar Beet Pulp) می‌گویند. این محصول اگرچه یک محصول فرعی (By-product) کارخانه‌های قند است، اما به هیچ وجه ضایعات دورریختنی نیست؛ بلکه یکی از ارزشمندترین و خوش‌خوراک‌ترین اجزای جیره دام، به‌ویژه برای گاوهای شیری و پرواری محسوب می‌شود.

 نحوه تولید و انواع تفاله

پس از اینکه چغندرها خلالی شده و در دیگ‌های دیفوزیون (انتشار) با آب داغ قندگیری می‌شوند، تفاله باقی‌مانده با دستگاه‌های پرس فشرده می‌شود. این تفاله به سه شکل اصلی به دامداران عرضه می‌شود:

تفاله تر (Wet Pulp)

• ویژگی: دارای رطوبت بالا (حدود ۷۵ تا ۸۰ درصد) است.
• مزایا: قیمت ارزان‌تری دارد و برای دام‌هایی که نیاز به آب دارند مفید است.
• معایب: به دلیل رطوبت بالا، حمل و نقل آن گران تمام می‌شود (حمل آب!). همچنین فسادپذیری بسیار بالایی دارد و باید سریع مصرف شود یا به صورت فشرده (سیلاژ) در چاله نگهداری شود تا کپک نزند.

 تفاله خشک (Dried Pulp)

برای سهولت در حمل و نقل و انبارداری، تفاله تر را در خشک‌کن‌های صنعتی خشک می‌کنند تا رطوبت آن به زیر ۱۰ درصد برسد. تفاله خشک خود به دو صورت است:

1. تفاله خشک پرک (Shredded): به صورت تکه‌های ریز و خلالی است.
2. تفاله خشک فشنگی یا پلت (Pelleted): تفاله آسیاب و فشرده می‌شود. معمولاً برای چسبندگی بهتر و افزایش انرژی، مقداری ملاس (شیره سیاه و غلیظ قند) به آن اضافه می‌کنند.

 ارزش غذایی: چرا تفاله چغندر منحصر‌به‌فرد است؟

تفاله چغندر جایگاه خاصی در تغذیه دارد زیرا خصوصیاتی بین علوفه و کنسانتره دارد:

• انرژی بالا (بدون خطر اسیدوز): انرژی تفاله چغندر تقریباً برابر با جو است. اما تفاوت مهم اینجاست که انرژی جو از «نشاسته» می‌آید (که زیاد آن باعث اسیدی شدن معده گاو می‌شود)، اما انرژی تفاله از فیبر قابل هضم (پکتین) تأمین می‌شود. بنابراین انرژی بالایی می‌دهد بدون اینکه سلامت شکمبه را به خطر بیندازد.
• پروتئین متوسط: پروتئین آن حدود ۸ تا ۱۰ درصد است. به تنهایی منبع پروتئین نیست و باید در کنار یونجه یا کنجاله سویا مصرف شود.
• فیبر بالا: دارای دیواره سلولی است که به هضم غذا و کارکرد شکمبه کمک می‌کند.
• مواد معدنی: کلسیم بالایی دارد اما فسفر آن کم است (در جیره‌نویسی باید این کمبود فسفر با مکمل‌ها جبران شود).

 مزایای استفاده در جیره دام

1. خوش‌خوراکی فوق‌العاده: گاوها و گوسفندان علاقه زیادی به طعم آن دارند (به‌ویژه اگر ملاس‌دار باشد). استفاده از تفاله باعث می‌شود دام اشتهای بیشتری پیدا کرده و کل جیره را با میل بخورد.
2. حجم‌دهندگی: پس از خیس خوردن در شکمبه، حجم آن زیاد می‌شود و به حیوان احساس سیری می‌دهد (فیزیک شکمبه را پر می‌کند).
3. تثبیت چربی شیر: به دلیل نوع فیبر خاصی که دارد، در گاوهای شیری به حفظ و افزایش درصد چربی شیر کمک می‌کند.
4. کمک به گوارش: به دلیل داشتن خاصیت مسهلی ملایم و جذب آب، از یبوست در دام جلوگیری می‌کند.

از میان انواع متنوع خوراک های دامی موجود در بازار می توان از تفاله ها به عنوان پرمصرف ترین آن ها یاد کرد.

چغندر نیز از جمله گیاهانی است که به مقادیر زیاد جهت تولیدات تفاله مورد استفاده قرار می گیرد و فواید زیادی را برای حیوانات به همراه دارد.

قند موجود در این محصول کمک شایانی به تأمین انرژی های زیستی دام کرده و می تواند باعث افزایش اشتهای مفید آنان نیز گردد.
مصرف این محصول به دو شکل خشک شده و دارای آب برای دامداری ها رایج است

که بر اساس تشخیص افراد خبره و نیاز حیوان می توان از هر کدام از آن ها استفاده کرد.تفاله ی چغندر

همچنین گاهی می توان فروش انواع تفاله های کم رطوبت را در میزان مشخصی از آب خیساند و سپس از آن ها بهره برد.تفاله ی چغندر

کاربردهای تفاله چغندر

عمده گیاهان پس از آب گیری نیز دارای کارایی می باشند و محصولاتی چون تفاله از آن ها حاصل می شود که برای مصارف خوراک دامی مورد استفاده قرار می گیرند. در فرایند تهیه شکر شاهد ایجاد تفاله با درصد های بالایی از رطوبت هستیم که این محصول جانبی پس از طی مراحل خشک و فشرده شدن با تجهیزات اختصاصی می تواند برای سلامت حیوانات دامی بسیار مفید عمل کند.تفاله ی چغندر

این محصولات به صورت یک تغذیه جانبی برای این جانداران محسوب می شوند و امکان مصرف انواع داروها و یا سایر تقویتی ها را برای دامداران فراهم می کنند. نکته قابل توجه دیگر برای این محصول این است که ترکیب آن با سایر غلات و دانه ها باعث بازدهی بهتر در دام می شود همچنین باعث افزایش شیردهی و وزن گیری آن ها می گردد.تفاله ی چغندر

فواید استفاده از تفاله چغندر

همراه شدن این ماده با سایر خوراک ها باعث می شود تا تمایل دام به مصرف علوفه و غلات افزایش یابد و وزن گیری آن ها به درستی و بدون مصرف مواد شیمیایی صورت گیرد. همچنین جذب بالای این تفاله ها باعث می شود تا میزان آب بدن حیوان به خوبی تأمین گردد و در میزان شیردهی آن ها بسیار مؤثر عمل کند. دیگر فاکتوری که می توان به آن اشاره داشت به صرفه بودن این محصول است که باعث می شود مشکلات مالی دامداری ها را در امر تأمین مواد غذایی به قدر قابل توجهی کاهش دهد.تفاله ی چغندر

ارزش غذایی موجود در تفاله چغندر

اگر چه مقادیر نشاسته و یا پروتئین موجود در این ماده کمتر از محصولاتی چون جو و گندم می باشد؛

اما میزان انرژی که از تجزیه این محصول در گوارش حیوانات حاصل می شود بسیار بالا بوده و به همین سبب باعث می شود

تا یک منبع مهم برای افزایش بازدهی دام محسوب گردد.تفاله ی چغندر

علت اصلی این ویژگی وجود مقادیر بالای قند است که در کنار درصد بالای سلولز می تواند به سلامت روده این جانداران کمک کند

و از ابتلا به بسیاری از بیماری های گوارشی جلوگیری کند.تفاله ی چغندر

قیمت و خرید تفاله چغندر

نرخ محصول همواره از نکات مهمی است که مورد توجه خریداران قرار می گیرد و عوامل متعددی در آن دخیل است.

این تغذیه خوش خوراک با توجه به کیفیت و ترکیباتی که می تواند داشته باشد دارای قیمت های متفاوتی خواهد بود.

بر این اساس انواع دارای ملاس و یا در اشکال پرک و مفتولی هر کدام دارای نرخ های گوناگون بوده

و خریدهای عمده و فله شامل هزینه های کمتری برای افراد خواهند شد.تفاله ی چغندر
از آنجایی که کیفیت نیز حرف اول در تعیین قیمت این محصولات می زند

باید در حین خرید به ظاهر سالم و درج بودن نشان های سلامت بر روی بسته بندی ها دقت لازم را داشته باشید

و از تهیه تفاله های دارای کپک و یا بو و رنگ سوختگی خودداری کنید.تفاله ی چغندر

بیشتر بخوانید:مکمل های تقویتی دامی

حتما بخوانید:دستگاه آسیاب شکر