بیماری نوزما یکی از جدیترین و گستردهترین بیماریهای زنبور عسل بالغ در سراسر جهان است. این بیماری که توسط یک انگل میکروسکوپی ایجاد میشود، مستقیماً دستگاه گوارش زنبور را هدف قرار میدهد، توانایی جذب مواد مغذی را مختل کرده و به تدریج کلنی را از درون تضعیف میکند. به دلیل علائم اغلب غیر اختصاصی و پنهان آن، به ویژه در نوع جدیدتر بیماری، نوزما به “دشمن پنهان” یا “قاتل خاموش” کندوها شهرت یافته است.
نوزما چیست؟ معرفی عامل بیماری
عامل بیماری نوزما یک انگل تکسلولی از شاخه میکروسپوریدیا (Microsporidia) است که امروزه در طبقهبندیهای نوین، جزو قارچها محسوب میشود. این انگل به شکل اسپورهای بسیار مقاوم در محیط زنده میماند و پس از بلعیده شدن توسط زنبور، در دستگاه گوارش آن فعال میشود.
دو گونه اصلی از این انگل وجود دارد که زنبور عسل را آلوده میکنند:
Nosema apis (نوزما آپیس): این گونه “کلاسیک” و قدیمیتر نوزما است که دهههاست در زنبورداری شناخته شده است. فعالیت آن عمدتاً فصلی بوده و در اواخر زمستان و اوایل بهار، پس از یک دوره حبس طولانی زنبورها در کندو، به اوج خود میرسد.
Nosema ceranae (نوزما سرانا): این گونه در اصل انگل زنبور عسل شرقی (Apis cerana) بوده اما به زنبور عسل اروپایی (Apis mellifera) نیز منتقل شده و اکنون در بسیاری از نقاط جهان، گونه غالب است. N. ceranae بیماریزایی بیشتری دارد، محدود به فصل خاصی نیست و علائم آن بسیار پنهانتر از N. apis است، که همین امر تشخیص و کنترل آن را دشوارتر میکند.
نوزما یک بیماری جدی زنبورهای عسل بالغ اروپایی از جمله زنبورهای ملکه است در برخی سال ها، نوزما ممکن است باعث تلفات جدی زنبورهای بالغ و کلنی ها در پاییز و بهار شود.
این بیماری توسط میکروسپوریدین تشکیل دهنده هاگ – Nosema apis ایجاد می شود.
هاگ های این ارگانیسم را فقط با استفاده از میکروسکوپ نوری می توان دید.
در سالهای اخیر، نوزما دیگری به نام Nosema ceranae، زنبورهای عسل اروپایی را در تعدادی از کشورها از جمله استرالیا آلوده کرده است.
با توجه به خطر جدی این بیماری در زنبورها میتواند در زمان های طولانی مدت کلنی ها را از پای در بیاورد.
به طور کلی دو مدل نوزما در جهان یاقت شده است:
۱-نوزما آپیس
۲-نوزما سرنا
نوزما در زنبورعسل
تعریف نوزما
وقتی هاگ های Nosema apis توسط زنبورها بلعیده می شوند، در عرض ۳۰ دقیقه در داخل معده جوانه می زنند.
سپس ارگانیسم به سلول های پوشش معده نفوذ کرده و به رشد و تکثیر سریع خود ادامه می دهد همچنین برای رشد خود از محتویات سلولی به عنوان منبع غذایی خود استفاده می کند.
در روزهای ابتدایی یعنی ۶ تا ۱۰ روز طول میکشد تا تعداد زیادی از هاگ در سلول مورد حمله تشکیل شود.
این انگل همچنین ممکن است به سلول های سالم مجاور نیز نفوذ کرده و آنها را آلوده کند.
این باعث گسترش بیشتر عفونت و در نهایت بیماری بد نوزما میشود.
نوزما در زنبورعسل
تاثیر نوزما بر زنبورها
۱-غدد هیپوفارنکس (غذای نوزادان) زنبورهای پرستار مبتلا توانایی تولید ژل رویال را که به نوزاد زنبور عسل تغذیه می شود از دست می دهند.
۲-به خاطر الودگی کلنی به نوزما نسبت بالایی از تخم های گذاشته شده توسط ملکه به لارو یا زنبور تبدیل نخواهند شد.
۳-زنبورهای پرستار جوان مبتلا به این بیماری، پرورش مولدین خود را متوقف می کنند و به خاطر کمبود مواد غذایی قادر به پوشیدن در حجره نخواهند شد
۴-امید به زندگی زنبورهای آلوده کاهش می یابد.
۵-در فصل بهار و تابستان زنبورهای آلوده نصف زنبورهای غیر آلوده عمر می کنند
۶- ملکه های آلوده تخم گذاری را متوقف می کنند و در عرض چند هفته می میرند
نوزما در زنبورعسل
چگونه زنبورداری بدون نوزما داشته باشیم؟
برای کنترل و درمان بیماری نوزما باید به حد کافی تجربه ی زنبورداری داشته باشید ،در غیر این صورت میتوانید از روش های زیر آن را مدیریت کنید:
۱-کلنی هایی را با ملکه هایی با پتانسیل تخم گذاری خوب حفظ کنید،یعنی این نوع کلنی با ملکه ی سالم و قوی در تخم گذاری را برای زمستان گذرانی نگهدارید.
۲-اطمینان حاصل کنید که کلنی ها دارای ذخایر کافی از گرده با پروتئین بالا در پاییز هستند.
۳-از استرس کلنی که می تواند ناشی از باز شدن بیش از حد کندو، دستکاری شانه ها، تغذیه و جابجایی کلنی ها باشد، خودداری کنید.
۴-از منابع آب راکد که ممکن است توسط زنبورهای مرده و فضولات زنبور عسل آلوده شوند خودداری کنید
۵-برای کاهش تعداد اسپورها در کندو،شانه های تیره و قدیمی را جایگزین کنید، اگرچه این کار هرگز بیماری را به طور کامل از بین نمی برد.
برای تهیه ی انواع درمان نوزما با ما در ارتباط باشید.
بدون دیدگاه